150 jaar Zorgvlied

 

Het jubileum gaat dit jaar geruisloos voorbij, maar de vlag had uit gekund. Zorgvlied als plaatsnaam bestaat in 2013 namelijk officieel 150 jaar. In het geboorteregister van de gemeente Diever, waartoe Zorgvlied eens behoorde, komt de naam op 29 januari 1863 voor het eerst voor. Er wordt op die dag gezinsuitbreiding gemeld in ‘Zorgvliet, onder Wateren’. Inderdaad Zorgvliet met een t, want zo heette onze plaats toen ambtshalve nog.

Voor de herkomst van de naam Zorgvlied moeten we terug naar het midden van de negentiende eeuw. Op 25 november 1860 kocht de Amsterdammer De Ruyter de Wildt samen met de Leidenaar Van Engel de kolonie Groot en Klein Wateren van de Maatschappij van Weldadigheid. In goed overleg werd een verdeling van de aangekochte zaken gemaakt. De Ruyter de Wildt verwierf ‘Klein Wateren’. Dat bestond uit de voormalige landbouwschool (‘het Gesticht’) en 500 ha. landerijen. Het gebiedsdeel dus waarin nu het dorp Zorgvlied ligt. Van Engel kreeg de rest.

In 1861 gaf De Ruyter de Wildt de opdracht tot de bouw van een villa. In een advertentie van 16 januari 1861 (uit het Algemeen Handelsblad) wordt aannemers gevraagd in te schrijven op een: ‘Heerenhuis en dien bouw in massa onderhands uit te besteden, met bijlevering van alle daartoe benoodigde Materialen en Arbeidslonen, Transportkosten etc.’ In deze advertentie wordt nog gesproken over ‘gronden te Klein Wateren’. Een jaar later, in 1862, hebben de ‘gronden’ een naam gekregen: ‘Landgoed Zorgvliet’. Dat blijkt uit een advertentie van september 1862 (uit de Leeuwarder Courant). Daarin wordt door de familie De Ruyter de Wildt een ‘bedrijf-boer’ gevraagd.

Toen deze klaar was, gaf De Ruyter de Wildt de naam Zorgvlied ook aan zijn villa. Omdat de aanbesteding en bouw wel enige tijd gevergd zullen hebben, zal het huis in 1862 zijn opgeleverd. Wat er toen stond was een ‘kapitale HEERENHUIZING bevattende beneden drie Kamers, waarvan twee en suite en allen geplafonneerd; boven vijf Kamers; Zolder met Werkboden en Provisiekamers; Keuken met Welen en Regenpompen; Kelder en verdere gemakken.’ Dat De Ruyter de Wildt het pand ‘Huize Zorgvlied’ noemde, valt op te maken uit een advertentie van juni 1863 (uit andermaal de Leeuwarder Courant). Het adres van de villa was Wateren 10.

Het is best opmerkelijk dat de ambtenaren vanaf 1863 de inwoners van en rond de villa als bewoners van Zorgvlied aanmerkten en niet langer als behorend tot Wateren. Veel had het nieuwe buurtschap in dat jaar namelijk nog niet om het lijf. Een echt dorp werd het pas onder de volgende eigenaar van het landgoed: de heer L.G. Verwer. En dat was in de jaren tachtig van de 19de eeuw.

Ik eindig deze causerie met een gedicht. Het stond ooit op de muur van het plaatselijke café De Harmonie. De naam Zorgvlied inspireerde de anonieme dichter tot de volgende ontboezeming:

De wens zij immer Zorg Vlied heen,
Toch blijven Mens en Zorgen Eén
Zo slechts de Vlied niet word tot Vloed,
Wien zijn dan niet, ook Zorgen doet
Geloof en Liefderijk Zorgen
Zij zijn den Mens tot Borgen
Der Hoop op schoner Morgen.

Hans van Eeden (januari 2013)

(Op deze tekst is het auteursrecht van toepassing. Overname alleen met toestemming van www.dejuistetekst.nl)

 

Comments are closed