De A28 van de Middeleeuwen

 

Het is nu moeilijk voor te stellen, maar eeuwen geleden was vlakbij Zorgvlied een drukke weg. Die ‘A28 van de Middeleeuwen’ werd eind 2011 door dorpeling en amateurhistoricus Jan Douma bij toeval ontdekt. Gewoon thuis aan de koffietafel. Douma zat op zijn computer de omgeving te verkennen op Google Earth en zag ineens intrigerende patronen in het Doldersummerveld. Hij kon zijn ogen niet geloven. Zouden het oude karrensporen zijn? Jan Douma: “De patronen wezen op een weg die vroeger
over de heide van Elsloo naar Wateren liep.”

karresporen in het Doldersummerveld

Ter plekke zag Douma zijn veronderstelling bevestigd. De overgeleverde weg is te herkennen als een aantal holten in het landschap. “De weg werd bereden door karren met ijzeren hoepels om houten wielen, getrokken door een of meer paarden dan wel ossen”, legt Douma uit. “Die karren vormden diepe sporen in het zand. Als die na een tijdje te diep en onbegaanbaar werden, dan verlegde men de route simpelweg naar een maagdelijk stuk hei naast de bestaande sporen. Zo werd op den duur een brede geul in het landschap gevormd.” Niet alleen door eeuwenlang transport, maar ook door het uitstuiven van rulle sporen zijn de sporen op veel plaatsen diep uitgesleten.

Jan legde zijn ontdekking eerst voor aan drs. Marijke Nieuwenhuis, archeoloog van de gemeente Westerveld. Dit zijn zeker karrensporen, concludeerde zij tijdens een wandeling. De karrensporen zijn over meer dan een kilometer te volgen en vaak goed zichtbaar. Nieuwenhuis was zo verrast, dat zij prof dr. ir. Theo Spek, hoogleraar
Landschapsgeschiedenis aan de Rijksuniversiteit van Groningen, uitnodigde om ook een kijkje te komen nemen. Dat deed hij op een zonnige dag in juli 2012.

Spek reageerde erg enthousiast. “Het zou me niet verbazen als dit in aanleg een middeleeuwse route is”, meent hij. Wat Douma ontdekte is volgens hem maar op een handjevol plekken in Nederland te vinden. Volgens de hoogleraar heeft het er alle schijn van dat sprake is van een ‘doorgaande lang gebruikte route’: “In het kletsnatte veen- en heidelandschap van de middeleeuwen was dit een van de weinige landroutes die Friesland met Drenthe verbond.” Spek noemt de vondst bijzonder: “Dit kennen we alleen van plekken waar lange interlokale, interregionale routes lopen.”

Douma is maar wat trots op zijn ontdekking, waarmee hij in de zomer van 2012 niet alleen de voorpagina’s van het Dagblad van het Noorden en de Leeuwarder Courant haalde, maar ook alle regionale televisiezenders van Nederland. De karrensporen worden om te beginnen opgenomen op de Archeologische Waardenkaart van de gemeente Westerveld. Jan Douma gaat zijn onderwerp nog verder uitdiepen. Geen ‘einde verhaal’ dus, maar een ‘wordt vervolgd’ voor de karrensporen. Blijf deze website volgen voor
de nieuwste ontwikkelingen!

Hans van Eeden (februari 2013)

PS De foto is van Paul Gols. Van links naar rechts zijn Theo Spek (op de rug), Marijke van Nieuwenhuis en Jan Douma in het veld te zien.

(Op deze tekst is het auteursrecht van toepassing. Overname alleen met toestemming van www.dejuistetekst.nl)

 

Comments are closed